Życie w jeziorze - strefy i organizmy

1. Kto wygrałby zawody na najgłośniejszego mieszkańca łąki, a kto jest cichym bohaterem rolnika na polu?

?

Na łące najgłośniejsze są pasikoniki (pocierają o siebie skrzydłami). Na polu cichym bohaterem jest

2. Dlaczego ryby nie potrzebują okularów przeciwsłonecznych, a ich ciało przypomina torpedę?

?

W wodzie jest mało światła (nasłonecznienie szybko spada). Opływowy kształt pomaga im pokonać duży opór wody, a skrzela pozwalają oddychać tlenem rozpuszczonym w wodzie.

3. Kogo dokładnie spotkasz na podwodnej wycieczce w polskim jeziorze?

?

Wśród roślin zobaczysz trzcinę, żółte grążele i moczarkę. Ze zwierząt: drapieżnego szczupaka, spokojnego karpia, raki, a czasem przepływającego zaskrońca!

4. Wyobraź sobie, że jesteś głodny. Czy wolisz stanąć na słońcu i wyprodukować sobie obiad, czy pójść do lodówki?

?

Rośliny wybierają słońce - są samożywne (robią jedzenie przez fotosyntezę).

5. Dlaczego grzybiarze mówią, że muchomor sromotnikowy to cichy zabójca, a borowik to król lasu?

?

Muchomor sromotnikowy jest śmiertelnie trujący i łatwo go pomylić z jadalnymi grzybami. Borowik (pra

6. Dlaczego sarna nie potrzebuje płetw, a kaktus nie pije wody codziennie?

?

Na lądzie jest dużo tlenu i światła, ale woda bywa rzadkością, a grawitacja ciągnie mocno w dół. Zwi

7. Gdyby las był wieżowcem, to kto mieszkałby na parterze, a kto w penthousie na samym dachu?

?

Na dachu (korony drzew) mieszkają ptaki i wiewiórki. Parter to runo leśne (grzyby, mchy, żaby), a pi

8. Czy staw w parku i dzika rzeka to taki sam rodzaj wód?

?

Rzeka to woda płynąca (cały czas się przemieszcza), a staw to woda stojąca. Dodatkowo staw w parku to często zbiornik sztuczny, wykopany przez człowieka.

9. Dlaczego czapla jest tak skutecznym łowcą ryb?

?

Czapla skutecznie łowi ryby w płytkich wodach dzięki długim nogom.

10. Jakich dzikich sąsiadów najłatwiej spotkać na boisku szkolnym?

?

Często możemy tam spotkać wróble, gołębie, mrówki, a z roślin - mniszka lekarskiego (popularnego mle

11. Dlaczego ptaki natłuszczają swoje pióra?

?

Ptaki natłuszczają pióra, aby zapobiec nasiąkaniu wodą.

12. W jaki sposób wydra ułatwia sobie poszukiwanie pożywienia w mętnej wodzie?

?

Wydra używa wąsów do poszukiwania pożywienia w mętnej wodzie.

13. Dlaczego w strefie wód głębokich nie występują rośliny?

?

W strefie wód głębokich brakuje światła i tlenu dla roślin.

14. Kiedy idziesz do szkoły, mijasz drzewa, ławki, ptaki i kamienie. Które z nich to przyroda ożywiona, a które nieożywiona?

?

Drzewa i ptaki to przyroda ożywiona (rosną, oddychają, rozmnażają się). Ławki i kamienie to przyroda nieożywiona lub wytwory rąk ludzkich.

15. Czym jest plankton i gdzie występuje?

?

Plankton to drobne organizmy w strefie otwartej toni wodnej.

16. Czy kamyk znaleziony na drodze do szkoły może być pamiątką sprzed milionów lat?

?

Oczywiście! Skały w naszej okolicy, takie jak twardy granit, szorstki piaskowiec czy wapień (z które

17. Stoisz przed plastikowym modelem człowieka na lekcji biologii. Gdzie wskażesz narządy zmysłów, a gdzie znajdziesz główne elementy układu pokarmowego?

?

Narządy zmysłów (oczy, uszy, nos, język) dumnie zajmują miejsce na głowie, blisko 'centrum dowodzeni

18. Czy Słońce przez cały rok zachowuje się tak samo na niebie?

?

Zdecydowanie nie! Wędruje po niebie w ciągu doby (od wschodu do zachodu), ale też zmienia swoją 'tra

19. Jakie rośliny można spotkać w strefie przybrzeżnej jeziora?

?

W strefie przybrzeżnej rosną rzęsa, jeżogłówka, grzybienie i moczarka.

20. Jeśli wyjdziesz w teren z horyzontarium (modelem widnokręgu), gdzie dokładnie wskażesz wschód, zachód i górowanie Słońca w dniu równonocy?

?

Wschód wskażesz idealnie na wschodzie (E), zachód idealnie na zachodzie (W), a górowanie (najwyższy

21. Skąd wzięła się nazwa Twojej miejscowości? Czy ktoś ją wylosował z kapelusza?

?

Zdecydowanie nie! Nazwy często pochodzą od imienia założyciela (np. Janów od Jana), od ukształtowani

22. Czym różnią się opady od osadów atmosferycznych? Podaj przykłady i ich stan skupienia!

?

Opady lecą z chmur (ciekły deszcz, stały śnieg i grad). Osady tworzą się bezpośrednio na powierzchni

23. Jakimi przyrządami zmierzysz temperaturę, ciśnienie i wiatr, i w jakich jednostkach zapiszesz wyniki?

?

Temperaturę mierzymy termometrem (w stopniach Celsjusza, °C), ciśnienie atmosferyczne barometrem (w

24. Czym jest plankton?

?

Plankton to drobne organizmy w toni wodnej, podstawą sieci pokarmowej.

25. Jakie są główne różnice w pogodzie między polskim latem a zimą?

?

Latem mamy wysokie temperatury, długie dni i burze. Zimą dni są krótkie, temperatura często spada po

26. Dlaczego podczas leśnej wyprawy nie powinieneś zjadać pięknych, czerwonych jagód, których nie znasz, ani brać na ręce nieznanych pająków?

?

Ponieważ to łamie główną zasadę bezpieczeństwa! Nieznane rośliny mogą być silnie trujące, a dzikie z

27. Czym różni się opad od osadu i w jakim stanie skupienia mogą pojawić się na świecie?

?

Opad leci z nieba (deszcz to ciecz, śnieg to ciało stałe). Osad tworzy się prosto na ziemi lub rośli

28. Gdyby mucha latała pod sufitem i patrzyła na Twój piórnik, jak by go narysowała na planie?

?

Narysowałaby go dokładnie z góry, jako prosty prostokąt, bez pokazywania jego boków, wzorów z boku c

29. Co robisz, gdy podczas pikniku na trawie użądli cię osa lub pszczoła?

?

Szybko, ale ostrożnie wyciągam żądło (jeśli to pszczoła), przemywam miejsce wodą z mydłem i przykład

30. Jakie ptaki są najczęściej związane ze strefą przybrzeżną jeziora?

?

W strefie przybrzeżnej żyją ptaki wodne, jak kaczki i łabędzie.

31. Jakie zjawiska pogodowe mogą nas zaskoczyć i jak bezpiecznie przetrwać te najgroźniejsze?

?

Po deszczu może pojawić się tęcza, ale deszcze nawalne powodują podtopienia. Groźne są burze, huraga

32. Dlaczego codzienne mycie się i wietrzenie swojego pokoju to nie tylko marudzenie rodziców, ale twoja osobista 'tarcza ochronna'?

?

Bo w ten sposób zmywasz z siebie i usuwasz ze swojego otoczenia szkodliwe bakterie, wirusy i grzyby.

33. Prowadzisz dzienniczek pogody i zauważasz na wykresie, że rano ciśnienie na barometrze gwałtownie spada. Co to oznacza?

?

Gwałtowny spadek ciśnienia to znak, że zbliża się załamanie pogody – najczęściej silny wiatr i deszc

34. Czy do badania przyrody wystarczą same oczy? Jakich innych "narzędzi", które zawsze masz przy sobie, możesz użyć w lesie?

?

Oczywiście, że nie! Używamy prawie wszystkich zmysłów: słuchu (śpiew ptaków), węchu (zapach żywicy p

35. Jak sprawdzić, czy w miejscu Twojego boiska szkolnego nie pasały się kiedyś krowy?

?

Najlepiej zapytać dziadków lub poszukać starych, czarno-białych fotografii! Krajobraz ciągle się zmi

36. Do czego, poza sprawdzaniem pogody za oknem, przydaje się termometr w naszym codziennym życiu?

?

Używamy go do mierzenia gorączki podczas choroby (termometr lekarski), sprawdzania temperatury piecz

37. Jesteś detektywem i mierzysz swój cień. Dlaczego rano Twój cień jest dłuuuugi jak u wielkoluda, a w południe krótki jak u krasnala?

?

Długość cienia zależy od wysokości Słońca na niebie! Rano Słońce świeci nisko pod kątem (długi cień)

38. Jak narysować plan swojego biurka, żeby wyglądał jak robota profesjonalnego kartografa?

?

Musisz spojrzeć na biurko idealnie z góry (z lotu ptaka), pomniejszyć wszystkie przedmioty w tej sam

39. Jakie ryby żyją w strefie wód głębokich?

?

W strefie wód głębokich żyją ryby, takie jak sieja i leszcz.

40. Jesteś w lesie i chcesz zmierzyć obwód wielkiego dębu, przyjrzeć się z bliska mrówce i nie zgubić drogi do domu. Czego użyjesz?

?

Do zmierzenia dębu przyda się taśma miernicza, mrówkę powiększy lupa, a bezpieczną drogę na północ w

41. Czy Słońce zawsze wędruje po niebie tak samo, niezależnie czy jemy lody w wakacje, czy lepimy bałwana w grudniu?

?

Nie! Latem Słońce wędruje bardzo wysoko po niebie i dzień jest długi. Zimą ledwie unosi się nad widn

42. Dlaczego w mieście buduje się parki, a nie tylko same betonowe bloki?

?

Bo człowiek i przyroda to drużyna, która musi współpracować! Drzewa w parku dają nam tlen, zatrzymuj

43. Skąd wziąć rzetelne informacje o dziwnym ptaku, którego właśnie zauważyłeś, jeśli nie potrafisz go rozpoznać po samej obserwacji?

?

Możesz zajrzeć do atlasu ptaków, poszukać w encyklopedii przyrodniczej, sprawdzić na zaufanych stron

44. Dlaczego podczas silnego kataru Twoje ulubione jedzenie smakuje jak tektura?

?

Ponieważ zmysł smaku i węchu to najlepsi kumple! Bez węchu język rozpoznaje tylko podstawowe smaki,

45. Czy przyrodę można poznawać tylko oczami? Podaj przykłady użycia innych zmysłów podczas spaceru!

?

Zdecydowanie nie! Wzrokiem widzisz kolor liści, ale słuchem rozpoznasz śpiew ptaków, węchem poczujes

46. Jeśli staniesz o poranku twarzą w stronę wschodzącego Słońca, to gdzie Słońce będzie w południe, a gdzie zajdzie wieczorem?

?

W południe Słońce powędruje na prawo (na Południe) i będzie najwyżej na niebie (to tzw. górowanie),

47. Co to właściwie jest to całe "środowisko antropogeniczne" i jak je znaleźć w drodze do szkoły?

?

To wszystko, co zbudował człowiek! Kiedy idziesz do szkoły, mijasz domy (żeby mieć gdzie mieszkać),

48. Jakie dwie proste zasady uratują Twoje oczy przed 'wypaleniem', a uszy przed 'ogłuszeniem' w świecie smartfonów?

?

Rób przerwy od patrzenia w ekran (patrz w dal!) i ściszaj muzykę w słuchawkach.

49. Wyobraź sobie, że stoisz nad jeziorem. Kiedy tylko na nie patrzysz, a kiedy robisz eksperyment?

?

Samo patrzenie to obserwacja. Gdy sprawdzasz, co tonie, a co pływa, to robisz doświadczenie. A gdy z

50. Jak skomponować na talerzu posiłek, który da ci moc superbohatera na cały dzień w szkole?

?

Połowę talerza zapełniam warzywami i owocami, ćwiartkę białkiem (np. jajko, mięso, fasola), a resztę

51. Wyobraź sobie, że twoje ciało to supernowoczesne miasto. Jakie 'ekipy specjalne' (czyli układy) w nim pracują i za co odpowiadają?

?

Mamy 6 głównych ekip: Kostną (rusztowanie ciała), Oddechową (dostawcy tlenu), Pokarmową (przetwórnia

52. Dlaczego w wieku kilkunastu lat twoje ciało zaczyna zachowywać się jak po wgraniu szalonej aktualizacji (np. pojawia się trądzik, mutacja głosu czy nagły wzrost)?

?

To sprawka dojrzewania płciowego! Twój organizm produkuje wtedy mnóstwo hormonów, które dosłownie pr

53. Dlaczego w strefie przybrzeżnej żyje tak wiele roślin?

?

W strefie przybrzeżnej rośliny korzystają z obfitego światła.

54. Zaliczyłeś spektakularny upadek na rowerze i mocno zdarłeś kolano. Jaki jest pierwszy krok, żeby z rany nie zrobił się większy problem?

?

Myję ranę pod bieżącą wodą lub psikam specjalnym płynem odkażającym, a potem naklejam plaster z opat

55. Dlaczego krajobraz wokół naszej szkoły ciągle się zmienia i jak możemy ocenić te zmiany?

?

Zmienia się, bo ludzie wciąż zagospodarowują teren: budują nowe domy, drogi czy sklepy. Zmiany są na

56. Jakie zwierzęta można spotkać w strefie przybrzeżnej?

?

W strefie przybrzeżnej żyją raki, pijawki, ślimaki i małże.

57. Jakie ryby można spotkać w strefie przybrzeżnej jeziora?

?

W strefie przybrzeżnej żyją karpie, płocie, ukleje i karasie.

58. Jakie zwierzęta zamieszkują strefę wód głębokich?

?

W strefie wód głębokich żyją małże, jak groszkówki filtrujące wodę.

59. Skąd możemy wiedzieć, jak wyglądała nasza okolica 50 lat temu, skoro nie było wtedy Google Street View?

?

Nasze najlepsze 'wehikuły czasu' to stare fotografie, dawne mapy i... opowieści starszych członków r

60. Spotykasz nad jeziorem piękną żabę z jaskrawymi plamkami i dziwną roślinę. Czy powinieneś je dotykać?

?

Absolutnie nie! W naturze jaskrawe kolory to często znak drogowy "STOP, JESTEM TRUJĄCY!". Niektóre r

61. Jak zostać domowym meteorologiem i przewidzieć, czy jutro będzie potrzebny parasol?

?

Załóż dziennik pogody! Codziennie o tej samej porze mierz temperaturę za oknem i sprawdzaj kierunek

62. Jakie są główne "składniki" przepisu na pogodę i jakimi gadżetami je mierzymy?

?

Temperatura (termometr), ciśnienie (barometr), wiatr (wiatromierz), opady (deszczomierz) i zachmurze

63. Burza łapie cię na otwartym polu. Czego absolutnie NIE WOLNO ci robić?

?

Nie chowaj się pod samotnym drzewem, nie trzymaj metalowych przedmiotów i nie stój w wodzie! Najlepi

64. Spotykasz w lesie piękne, czerwone jagody przypominające koraliki (wawrzynek) i zygzakowatego węża na kamieniu. Czego na pewno NIE robisz?

?

Nie jem nieznanych jagód (mogą być silnie trujące) i nie zaczepiam węża (to może być jadowita żmija

65. W jakich jednostkach zapiszemy, że wiatr wieje z prędkością żółwia, ciśnienie gniecie jak słoń, a temperatura jest idealna na lody?

?

Prędkość wiatru to km/h (lub m/s), ciśnienie to hektopaskale (hPa), a temperatura to stopnie Celsjus

66. Jesteś fanem głośnego słuchania muzyki na słuchawkach i grania po nocach w gry na telefonie. Jakie dwie złote zasady ochrony zmysłów właśnie łamiesz?

?

Łamiesz zasadę ochrony słuchu (bardzo głośne dźwięki niszczą delikatne komórki w uchu) oraz ochrony

67. Jak zmieniają się cechy pogody w Polsce w zależności od pory roku?

?

Wiosną pogoda bywa kapryśna i ociepla się. Latem dni są długie, gorące i z częstymi burzami. Jesień

68. Dlaczego warto codziennie zapisywać wyniki obserwacji pogody i jakie zależności można z nich wyczytać?

?

Dzięki notatkom można zauważyć powtarzające się zasady, np. że spadek ciśnienia często zwiastuje des

69. Po co nam w okolicy wielkie, stare drzewo z tabliczką 'Pomnik Przyrody' albo stary zrujnowany zameczek? Nie lepiej postawić coś nowego?

?

Zdecydowanie nie! Takie obiekty to świadkowie historii i część dziedzictwa naszej 'małej ojczyzny'.

70. Wybierasz się nad jezioro, a potem na wycieczkę rowerową. O jakich dwóch złotych zasadach bezpieczeństwa podczas wypoczynku musisz pamiętać?

?

Kąpię się tylko tam, gdzie jest ratownik (na strzeżonym kąpielisku) i zawsze zakładam kask na rower!

71. Masz kompas i zwykły patyk wbity w ziemię (gnomon). Jak za ich pomocą odnaleźć północ?

?

Igła kompasu (zazwyczaj czerwona) sama wskaże północ magnetyczną. A gnomon? W samo południe rzuca na

72. Wyobraź sobie, że stoisz na płaskim polu. Jak nazywa się ta magiczna linia, gdzie niebo wydaje się stykać z ziemią, i jakie cztery główne kierunki możesz na niej wyznaczyć?

?

Ta linia to widnokrąg! A cztery główne kierunki to: Północ (N), Południe (S), Wschód (E) i Zachód (W

73. Twój nauczyciel prosi o zrobienie 'szkicu okolicy szkoły'. Czym to się różni od zrobienia zdjęcia dronem?

?

Szkic to uproszczony rysunek 'z ręki'. Zaznaczasz na nim tylko najważniejsze obiekty (szkołę, boisko

74. Czym są rośliny wynurzone?

?

Rośliny wynurzone są zakorzenione pod wodą, z liśćmi nad powierzchnią.

75. Jak najprościej odróżnić pagórek od doliny, gdy idziesz na spacer?

?

Pagórek to wzniesienie (musisz wejść pod górkę i się zmęczyć!), a dolina to obniżenie terenu, często

76. Gdzie w domu, oprócz za oknem, znajdziesz termometry i po co nam one?

?

W lodówce (żeby jedzenie się nie psuło), w piekarniku (żeby ciasto nie spłonęło), pod pachą (termome

77. Znalazłeś dziwnego, kolorowego grzyba w lesie. Dlaczego nie powinieneś go od razu zjadać ani rozcierać w dłoniach, żeby sprawdzić, jak pachnie?

?

Bo w przyrodzie obowiązuje żelazna zasada: nie znasz, nie ruszaj! Kolorowe grzyby czy rośliny mogą b

78. Co to jest deszcz nawalny, a co to huragan i jakie mogą narobić szkód?

?

Deszcz nawalny to nagła, potężna ulewa powodująca podtopienia, a huragan to niszczycielski wiatr, kt

79. Czym jest szkic okolicy szkoły i dlaczego przypomina trochę mapę skarbów piratów?

?

To prosty, odręczny rysunek terenu, z zaznaczonymi najważniejszymi obiektami (jak boisko czy wielki

80. Dlaczego podczas mocnego kataru twoja ulubiona, aromatyczna pizza smakuje nagle jak kawałek tektury?

?

Bo zmysł smaku i węchu to najlepsi kumple! Aż 80% tego, co nazywamy 'smakiem', to tak naprawdę zapac

81. Czym różni się plan Twojego pokoju od mapy całego świata?

?

Plan to bardzo szczegółowy rysunek małego obszaru, traktujący powierzchnię jak płaską kartkę. Mapa o

82. Czym różnią się od siebie poszczególne strefy życia w jeziorze?

?

Strefy życia w jeziorze różnią się światłem, temperaturą i tlenem.

83. Znalazłeś na łące dziwnego owada z długimi czułkami i chcesz sprawdzić, jak się nazywa. Jak w praktyce wykorzystasz źródła wiedzy o przyrodzie?

?

Zrobię mu zdjęcie lub zapamiętam jego wygląd, a potem porównam go z obrazkami w atlasie owadów albo

84. Dlaczego codzienne mycie się i wietrzenie pokoju to nie tylko wymysł rodziców, ale ważna obrona przed niewidzialną armią?

?

Bo brud, pot i zaduch to idealna stołówka dla bakterii i grzybów, które mogą wywołać choroby!

85. Dlaczego rano Twój cień w drodze do szkoły jest dłuuuugi jak u giganta, a w południe kurczy się pod Twoimi butami?

?

To zależy od wysokości Słońca! Rano Słońce jest nisko nad widnokręgiem, więc rzuca długi cień. W poł

86. Jesteś przed szkołą i trzymasz w ręku jej plan. Co musisz zrobić, żeby mapa pokrywała się z tym, co widzisz?

?

Musisz zorientować plan – czyli obrócić kartkę tak, by obiekty narysowane na papierze (np. sala gimn

87. Gdzie niebo 'dotyka' ziemi i jak nazywamy cztery główne kierunki świata, które pomagają nam się tam nie zgubić?

?

To linia widnokręgu! A nasze cztery asy w rękawie to: Północ (N), Południe (S), Wschód (E) i Zachód

88. Czym różni się plan Twojego pokoju od mapy Polski?

?

Plan to bardzo dokładny rysunek małego obszaru (np. pokoju) widziany z góry. Mapa obejmuje duży tere

89. Dlaczego las przypomina wielopiętrowy blok mieszkalny?

?

Bo ma warstwy! Na parterze (ściółka i runo) mieszkają grzyby i małe owady, na pierwszym piętrze (pod

90. Co to właściwie jest to 'środowisko antropogeniczne'? Brzmi jak z filmu sci-fi!

?

To po prostu wszystko wokół nas, co stworzył lub mocno przekształcił człowiek! Należą do niego budyn

91. Wyobraź sobie, że stoisz w lesie i patrzysz, jak mrówki budują mrowisko. A potem wracasz do domu i sprawdzasz, czy szybciej zjedzą cukier, czy sól. Czym różnią się te dwa działania?

?

Patrzenie na mrówki w lesie to obserwacja (nie wtrącasz się). Sprawdzanie w domu, co zjedzą, to dośw

92. Planujesz rowerową wycieczkę za miasto. Dlaczego powinieneś wziąć mapę wielkoskalową (np. turystyczną), a nie mapę całej Europy?

?

Mapa wielkoskalowa pokazuje bardzo mały obszar, ale za to z mnóstwem szczegółów: polnymi drogami, wz

93. Stoisz przed szkołą z planem osiedla w ręku. Jak zlokalizować na nim miejsce, w którym się znajdujesz?

?

Znajdź na planie budynek szkoły, zorientuj plan (obróć go tak, by obiekty w terenie pokrywały się z

94. Dlaczego w pewnym wieku nagle rośniesz jak na drożdżach, a Twój głos może brzmieć, jakbyś trochę chrypiał?

?

To sprawka dojrzewania płciowego! Twoje ciało przechodzi wielki remont i przygotowuje się do dorosło

95. Który układ w Twoim ciele działa jak wewnętrzna firma kurierska, a który jak twarde rusztowanie?

?

Układ krwionośny to kurier (rozwozi tlen i jedzenie do komórek), a układ kostny to rusztowanie (nada

96. Planujesz epicką wycieczkę rowerową do lasu. Dlaczego powinieneś użyć mapy wielkoskalowej (np. turystycznej) zamiast mapy całej Polski?

?

Mapa wielkoskalowa pokazuje mały obszar, ale za to z mnóstwem detali – zobaczysz na niej każdą leśną

97. Gdzie szukać informacji, jeśli chcesz się dowiedzieć, dlaczego liście jesienią zmieniają kolor? Podaj co najmniej trzy różne miejsca!

?

Możesz zajrzeć do podręcznika lub encyklopedii, poszukać na sprawdzonych stronach w internecie, obej

98. Wyobraź sobie, że rysujesz mapę skarbów wokół szkoły. Jak upewnić się, że nie poprowadzisz poszukiwaczy w maliny?

?

Musisz zorientować mapę w terenie! Użyj kompasu, by znaleźć północ, albo popatrz na słońce – w połud

99. Dlaczego opony rowerowe są z gumy, wazon z cienkiego szkła, a plastelina z... plasteliny?

?

Bo guma jest sprężysta (wraca do swojego kształtu), szkło jest kruche (łatwo pęka, ale jest przezroc

100. Pakujesz plecak na wyprawę badawczą. Do czego przydadzą Ci się: lupa, kompas i taśma miernicza?

?

Lupa powiększy maleńkie owady, kompas wskaże kierunek północny (żebyś się nie zgubił), a taśmą miern

101. Jak znaleźć kierunek południowy, gdy zgubisz kompas, ale na niebie mocno świeci słońce?

?

Wystarczy poczekać na moment górowania Słońca (czyli na słoneczne południe)! Wtedy w Polsce Słońce z

102. Jak rozszyfrować te wszystkie dziwne znaczki na mapie, np. małe zielone choinki albo niebieskie zygzaki?

?

Trzeba zajrzeć do legendy! To taki słowniczek mapy, który tłumaczy, że choinka to las iglasty, a nie

103. Wyobraź sobie, że na opakowaniu środka do czyszczenia toalet widzisz obrazek: probówki wylewające krople na dłoń i robiące w niej dziurę. Co to znaczy?

?

To piktogram oznaczający substancję żrącą! Oznacza, że płyn może zniszczyć skórę lub oczy, dlatego u

104. Patrzysz na mapę i widzisz pełno dziwnych znaczków: zielone trójkąty, niebieskie linie i czerwone krzyżyki. Gdzie sprawdzisz, co one oznaczają?

?

W legendzie mapy! To taki słowniczek, który tłumaczy wszystkie symbole i kolory użyte przez twórcę m

105. Co to znaczy 'zorientować mapę' podczas tworzenia szkicu terenu wokół szkoły? Czy mapa może być zdezorientowana?

?

Zorientować mapę to ułożyć ją tak, żeby kierunki na niej zgadzały się z kierunkami w rzeczywistym te

106. Jeśli położysz rękę na klatce piersiowej i weźmiesz głęboki wdech, jakie dwa układy właśnie wyczuwasz w akcji na własnym ciele?

?

Układ oddechowy (płuca napełniają się powietrzem) i układ kostny (żebra się unoszą).

107. Dlaczego picie napojów energetyzujących i scrollowanie telefonu do 2:00 w nocy to kiepski pomysł na zyskanie dodatkowej energii?

?

Bo to pułapka! Energetyki sztucznie pompują serce i uzależniają, a niebieskie światło z telefonu osz

108. Jakimi tajnymi przejściami wirusy i bakterie najczęściej włamują się do naszego organizmu i jak zamknąć im drzwi przed nosem?

?

Wchodzą przez nos, usta, oczy (przenoszone na brudnych rękach) lub przez rany. Drzwi zamykamy, myjąc

109. Czy w naszej okolicy można znaleźć "celebrytów" świata przyrody i historii?

?

Jasne! To pomniki przyrody (np. ogromny, stary dąb) i obiekty zabytkowe (stary zamek lub zabytkowy k

110. Wyobraź sobie, że zgubiłeś kompas na bezludnej wyspie, ale masz prosty patyk. Jak za jego pomocą znaleźć północ?

?

Wbijasz patyk pionowo w ziemię (to tzw. gnomon)! W samo południe jego cień wskaże Ci idealnie kierun