Budowa Ziemi i skały

1. Jakie elementy przyrody znajdują się na powierzchni litosfery?

?

Na powierzchni litosfery znajdują się gleba, roślinność i woda.

2. Czym jest litosfera?

?

Litosfera to twarda powłoka Ziemi zbudowana ze skał.

3. Gdzie występuje litosfera?

?

Litosfera występuje na lądzie i na dnie oceanów.

4. Jakie elementy stworzone przez człowieka znajdują się na litosferze?

?

Na litosferze znajdują się budynki i drogi.

5. Dlaczego minerały mają różne kolory i kształty na dnie oceanu?

?

Minerały mają różne kolory i kształty z powodu procesów geologicznych.

6. Z czego zbudowana jest litosfera?

?

Litosfera zbudowana jest z różnorodnych skał i minerałów.

7. Czym jest skorupa ziemska?

?

Skorupa ziemska to twarda powłoka litosfery naszej planety.

8. Jakie są główne składniki litosfery na dnie oceanu?

?

Litosfera na dnie oceanu składa się ze skał i minerałów.

9. W jaki sposób litosfera na dnie oceanu wpływa na życie morskie?

?

Litosfera na dnie oceanu dostarcza siedlisk dla organizmów morskich.

10. Jak powstają skały?

?

Skały powstają z krystalizacji minerałów i działania wody.

11. Czym są minerały?

?

Minerały to naturalne substancje powstałe w przyrodzie.

12. Jakie kamienie szlachetne wymieniono w podręczniku?

?

W podręczniku wymieniono diament, rubin i szmaragd.

13. Co to jest skała?

?

Skała to naturalne skupisko minerałów, bez udziału człowieka.

14. Czym różnią się od siebie minerały?

?

Minerały różnią się barwą, połyskiem, twardością i kształtem.

15. Czym są minerały skałotwórcze?

?

Minerały skałotwórcze to składniki większości skał na Ziemi.

16. Jak powstają minerały?

?

Minerały powstają naturalnie z procesów geologicznych w przyrodzie.

17. Do czego używa się kamieni szlachetnych po oszlifowaniu i wypolerowaniu?

?

Kamienie szlachetne używa się do wyrobu biżuterii.

18. Czym charakteryzują się skały lite?

?

Skały lite mają silne połączenia minerałów, trudne do złamania.

19. Na jakie grupy dzielimy skały ze względu na trwałość połączeń minerałów?

?

Skały dzielimy na lite, zwięzłe i luźne ze względu na trwałość.

20. Na jakie cechy warto zwrócić uwagę, obserwując skałę?

?

Obserwując skałę, zwracamy uwagę na barwę, twardość i połysk.

21. Jakie są właściwości granitu?

?

Granit jest twardy, odporny na ścieranie i zawiera błyszczące minerały.

22. Co dzieje się ze skałami mało odpornymi na działanie wody?

?

Skały mało odporne na wodę stają się miękkie lub się rozpadają.

23. Czym wyróżniają się skały luźne (sypkie)?

?

Skały luźne mają niepołączone minerały, łatwe do przesypywania.

24. Co się dzieje z skałami zwięzłymi po ich ekspozycji na wodę?

?

Skały zwięzłe chłoną wodę, stają się miękkie lub rozpadają się.

25. Jakie są przykłady zastosowania skał zwięzłych?

?

Skały zwięzłe są łatwiejsze w obróbce niż skały lite.

26. Co to są geody?

?

Geody to puste przestrzenie w skałach wypełnione kryształami.

27. Jak zachowują się skały zwięzłe pod wpływem nacisku?

?

Skały zwięzłe kruszą się pod naciskiem, ponieważ minerały są sklejone.

28. Jakie skały można spotkać w Polsce?

?

W Polsce występują granit, piasek, glina, wapień i węgiel kamienny.

29. Jak powstają skały magmowe?

?

Skały magmowe powstają z zastygającej magmy lub lawy.

30. Jakie skały osadowe pozostawia po sobie topniejący lód?

?

Topniejący lód pozostawia glinę, piasek i żwir.

31. Dlaczego występują różne rodzaje skał w górach?

?

Różne skały w górach powstały z różnych procesów geologicznych.

32. Jakie procesy prowadzą do powstawania skał?

?

Skały powstają w wyniku krystalizacji, osadzania i przekształcania.

33. Jak powstał węgiel kamienny?

?

Węgiel kamienny powstał ze szczątków paproci i skrzypów.

34. Jakie skały są przykładem skał magmowych?

?

Przykładami skał magmowych są granit i bazalt.

35. Jakie kamienie znajdziemy na górskich szlakach?

?

Na górskich szlakach można spotkać różne rodzaje kamieni.

36. Jak rozpoznać skały na górskich szlakach?

?

Skały rozpoznaje się po barwie, połysku i twardości.

37. Z czego powstał wapień na dnie dawnych mórz?

?

Wapień na dnie mórz powstał ze szczątków organizmów.

38. Czym jest magma?

?

Magma to stopione skały pod wysoką temperaturą w Ziemi.

39. Jakie są właściwości węgla kamiennego?

?

Węgiel kamienny jest czarny, kruchy i palny.

40. Jak powstają różne rodzaje skał?

?

Różne rodzaje skał powstają w wyniku procesów przyrodniczych.

41. Jakie minerały są najczęściej spotykane w górach?

?

W górach często spotyka się minerały skałotwórcze.

42. Jakie naturalne zjawiska wpływają na kształt gór?

?

Kształt gór zmieniają wietrzenie, erozja i działalność sejsmiczna.

43. Jakie materiały powstają z wapienia?

?

Z wapienia produkuje się cement do budowy dróg.

44. Gdzie występuje torf i jak zachowuje się po kontakcie z wodą?

?

Torf występuje na nizinach, łatwo nasiąka wodą.

45. Gdzie w Polsce występuje granit i jakie ma cechy?

?

Granit występuje w Sudetach i Tatrach, jest twardy.

46. Jakie są zastosowania granitu?

?

Z granitu wytwarza się pomniki, nagrobki i krawężniki.

47. Jakie są zastosowania węgla i torfu?

?

Ze spalania węgla i torfu uzyskujemy energię, np. ciepło.

48. Dlaczego obserwacja skał jest ważna?

?

Obserwacja skał pozwala poznawać ich właściwości i zastosowania.

49. Do czego potrzebny jest piasek?

?

Piasek jest potrzebny do produkcji szkła i betonu.

50. Jakie są zastosowania skał w życiu człowieka?

?

Skały są wykorzystywane w budownictwie i codziennych przedmiotach.

51. Gdzie występuje less i czym się charakteryzuje?

?

Less występuje w południowo-wschodniej Polsce, jest drobny i nieodporny.

52. Jakie przedmioty można wykonać z gliny?

?

Z gliny wyrabiane są cegły i naczynia w budownictwie.

53. Pod wpływem jakich czynników pękają i kruszą się skały przy powierzchni Ziemi?

?

Skały pękają pod wpływem wiatru, deszczu i korzeni roślin.

54. Jak zawartość próchnicy wpływa na żyzność gleby?

?

Większa zawartość próchnicy zwiększa żyzność gleby.

55. Jak korzenie roślin przyspieszają kruszenie skał?

?

Korzenie roślin wnikają w szczeliny skał, je rozsadzając.

56. Co to jest gleba?

?

Gleba to warstwa okruchów skał, wody i szczątków organizmów.

57. Ile czasu potrzeba do wytworzenia 1 cm gleby w warunkach naturalnych?

?

Wytworzenie 1 cm gleby trwa 100–500 lat w naturze.

58. Co to jest próchnica?

?

Próchnica to warstwa gleby bogata w substancje odżywcze.

59. Czy gleba jest skałą?

?

Gleba nie jest skałą, lecz warstwą ziemi z minerałami.